Mùa Trồng Lúa Rẫy — Tham Gia Cùng Bà Con

Tháng 4 và tháng 5 là mùa trồng lúa rẫy ở Tu Nấc. Nếu bạn đến đúng dịp, bạn sẽ được tham gia vào một trong những trải nghiệm nông nghiệp nguyên bản nhất còn tồn tại ở vùng núi Quảng Nam — canh tác chọc lỗ tra hạt, cách làm đã tồn tại từ hàng ngàn năm trước khi máy cày xuất hiện.

Kỹ thuật rất đơn giản về mặt công cụ: một cây gỗ cứng vừa tay, đầu nhọn, dài khoảng 1,5 mét. Người trồng cầm cây chọc xuống đất, tạo lỗ sâu khoảng 5-7 cm, người đi theo thả 3-4 hạt lúa giống vào mỗi lỗ, lấp đất lại bằng chân. Cứ thế đi hàng ngang theo sườn rẫy. Đơn giản, nhưng đòi hỏi nhịp điệu và sự phối hợp — khi cả nhóm làm đồng bộ, tiếng chọc đất có một nhịp điệu gần giống âm nhạc.

Mình cầm cây chọc lần đầu thì lóng ngóng — không biết lực bao nhiêu là đủ, không biết khoảng cách giữa các lỗ nên rộng bao nhiêu. Một người phụ nữ Ca Dong đứng cạnh, không nói gì, chỉ cầm tay mình và hướng dẫn bằng cử chỉ — nhẹ tay hơn, nhanh hơn, khoảng cách đều hơn. Sau khoảng 15 phút mình bắt đầu hiểu nhịp. Và đó là một trong những niềm vui nhỏ đơn giản nhất mình từng trải nghiệm.

Lúa rẫy không phải lúa nước. Nó không cần ruộng ngập nước, không cần phân hóa học, không cần máy bơm. Người Ca Dong chọn giống lúa địa phương thích nghi với đất dốc và mưa núi, gieo vào đúng thời điểm đất đủ ẩm sau những cơn mưa đầu mùa. Hạt lúa rẫy sau 4-5 tháng cho ra thứ gạo nếp dẻo và thơm theo một cách mà bạn không tìm thấy ở siêu thị. Đó là thứ bạn ăn trong những bát cơm lam ở Mây Takpo — và hiểu được hành trình từ lỗ đất đến bát ăn đó làm cho mỗi bữa cơm có một ý nghĩa khác.