Thảo mộc rừng Quảng Nam - Dược liệu núi cao tại Homestay Mây Takpo, Nam Trà My

Sáng hôm đó, tôi thức dậy lúc 5 giờ rưỡi. Không phải vì đồng hồ báo thức, mà vì mùi thảo mộc từ rừng xung quanh Mây Takpo len vào từng hơi thở. Mở cửa ra, sương mù trắng đục bao phủ toàn bộ nóc núi 900 mét, và tiếng suối chảy dưới chân núi vang vọng khiến tôi tỉnh tỏ hoàn toàn. Đó là lúc tôi hiểu tại sao người dân bản địa Ca Dong ở đây lựa chọn những vị trí này để sống và chữa bệnh bằng thiên nhiên.

Tôi không phải là nhà khoa học hay chuyên gia dược liệu. Nhưng sau vài ngày ở đây, tôi bắt đầu nhận ra rằng những điều bạn tìm kiếm—hòa bình, sức khỏe thực sự, kết nối với thiên nhiên—chúng đều nằm trong những thảo mộc rừng quanh Nam Trà My này.

Thảo mộc rừng quảng nam: tìm kiếm trong sương sớm

Hôm thứ hai, tôi đi dạo cùng với một cô gái tên Mai, cô ấy làm việc tại HTX Du lịch - Nông nghiệp - Dược liệu Trà Tập. Mai đem theo một chiếc túi vải rồi chỉ cho tôi những cây dặc biệt dọc theo con đường dẫn xuống khu rừng sinh quyển phía sau homestay.

"Cây này tên là Hoài Sơn Tía," cô chỉ vào một cây thân nhỏ với những lá hình tròn, "người ở đây dùng nó để sắc nước uống khi đau dạ dày. Nhưng không phải ai cũng tìm được đúng loại cây này—phải ở độ cao này mới mọc như vậy." Mai nói với giọng chuyên môn nhưng không kênh kiệu. Tiếng cô ấy trộn lẫn với tiếng lá xào xạc khi những cơn gió sáng thổi qua.

Rừng Quảng Nam không phải rừng rậm mình bạo như người ta tưởng. Nó tĩnh lặng, có tổ chức, như một nhà thuốc giai đoạn từ ngàn xưa. Tôi nhìn thấy những cây sâm núi, sâm lồng, các loại nấm quý hiếm mọc ở những chỗ ẩm ướt. Mỗi cây, mỗi cọng cỏ đều có câu chuyện của nó—không chỉ là về thành phần hoạt chất hay tên gọi khoa học, mà về cách người dân Ca Dong đã chăm sóc nó trong hàng chục thế hệ.

Dược liệu núi cao ở đây khác với những gì bạn mua ở chợ hay siêu thị. Chúng được hái vào mùa đúng, được sấy tự nhiên dưới nắng, được bảo quản cẩn thận. HTX Trà Tập không chỉ bán những sản phẩm này—họ kể chuyện của nó. Trà rừng, cao dược liệu, tinh dầu từ các loại cây đặc biệt... chúng đều có nguồn gốc rõ ràng.

Từ homestay đến rừng: trải nghiệm không chỉ là quan sát

Tôi quyết định không chỉ nằm trong phòng gỗ hay giường glamping để nhìn mây qua cửa sổ (dù đó cũng là một trải nghiệm tuyệt vời). Thay vào đó, tôi đi sâu vào những gì Mây Takpo thực sự cung cấp—một cơ hội để học hỏi từ chính những người sống bằng thiên nhiên này.

Sáng ngày thứ ba, tôi tham gia một buổi thu hoạch thảo mộc cùng các thành viên của cộng đồng Ca Dong. Hơi lạnh buổi sáng làm da tôi rạo rực khi chúng tôi bước vào rừng lúc 6 giờ. Tay tôi lạnh, nhưng khi bắt đầu làm việc, cơ thể nóa lên.

Một cô gái khoảng 16 tuổi tên Linh chỉ cho tôi cách nhận biết cây bạch phục linh—một loại nấm có giá trị dược liệu cao. "Nó không phải lúc nào cũng mọc ở chân cây," Linh nói, "phải nhìn kỹ chỗ ẩm nhất, gần với những chỗ rễ cây tái tô nhất." Tôi cố gắng nhìn kỹ như cô ấy, nhưng rõ ràng cần phải ở đây lâu để phát triển được con mắt lão nông.

Tôi hái được 3 chiếc bạch phục linh. Rất nhỏ, nhưng tôi cảm thấy tự hào vô cớ. Linh cười nhẹ: "Chị đã học nhanh rồi." Chúng tôi tiếp tục đi, chiếc giỏ từ từ nặng hơn, lưng tôi nhoẻn nhất nhưng tâm trí lại yên bình hơn bao giờ hết.

Buổi chiều hôm đó, tôi ngồi với các chị em ở khu nấu nước và sấy thảo mộc của HTX. Một chiếc lò sấy bằng gỗ, được thiết kế khá thực dụng, lấy nhiệt từ một bếp than gỗ nhỏ. Mùi từ những cây rừng vừa hái tỏa ra—không phải mùi hôi thối hay quá nồng nặc, mà là mùi sạch, mùi đất, mùi cuộc sống.

Cộng đồng Ca Dong: những người giữ gìn kiến thức cổ xưa

Tôi không phải đến đây để nghe một bài giảng về y học cổ truyền hay lịch sử dân tộc. Nhưng khi sống cùng một cộng đồng, khi ăn cơm chung, khi nghe các câu chuyện xung quanh bếp lửa, tôi nhận ra rằng những kiến thức này không phải được học từ sách vở, mà từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Bà ngoại của Linh, một phụ nữ khoảng 70 tuổi có tên là M'Hồ, đã dạy em gái cách sử dụng thảo mộc từ khi còn rất bé. "Bây giờ, các cháu không nhớ hết đâu," bà nói với một sự buồn vui lẫn lộn, "nhưng tôi hy vọng còn đủ để họ dạy lại cho con cháu mình sau này."

Nó là một cuộc chiến yên lặng—cuộc chiến để giữ lại những kiến thức không viết thành chữ, những hiểu biết không được đem vào sách giáo khoa. Mây Takpo và HTX Trà Tập, theo cách của riêng chúng, đang cố gắng để duy trì điều này. Không phải một cách lồng lộn hay quá kỳ công, mà là bằng cách cho phép những người như tôi, những du khách, đến và thực sự tham gia vào cuộc sống hàng ngày này.

Có một sáng hôm, tôi hỏi M'Hồ: "Bà biết dùng bao nhiêu loại cây?" Bà cười và nói: "Tôi không đếm. Khi bạn sống trong rừng lâu như vậy, cây cối và bạn trở thành một phần của nhau mà thôi."

Mây Takpo: nơi để bạn tìm thấy sự kết nối thực sự

Tôi không muốn chỉ nói về bản thân mình. Bạn có thể đến đây vì những lý do khác nhau. Có người muốn tìm sự yên tĩnh, có người muốn chữa bệnh hoặc phòng bệnh bằng thiên nhiên, có người chỉ đơn giản muốn thoát khỏi thành phố.

Tôi thuê một phòng gỗ ở Mây Takpo—một căn phòng nhỏ với tường là những thanh gỗ dày, sàn gỗ ấm áp, và một cửa sổ nhìn ra rừng. Mỗi sáng, tôi có thể nghe tiếng suối từ xa. Ban đêm, âm thanh của rừng đủ khiến tôi quên đi tiếng ồn ào từ những lúc trước.

Homestay này còn cung cấp một dịch vụ khác—bạn có thể thuê toàn bộ không gian nếu bạn đến với một nhóm lớn hơn. Một buổi chiều, tôi chứng kiến một gia đình ba thế hệ đến, khoảng 25 người, họ thuê cả homestay và dành ra 5 triệu đồng một ngày. Họ không chỉ đến để ở, mà để học, để tập thiền giữa sương mù, để thực sự sống cùng cộng đồng trong vài ngày.

Còn nếu bạn muốn một điều gì đó nhẹ nhàng hơn, bạn có thể chọn glamping—những căn lều khung với nội thất thoải mái, giá chỉ khoảng 250 nghìn đồng một người. Nó vẫn cho bạn cảm giác gần gũi với thiên nhiên, nhưng vẫn đủ thoải mái để bạn ngủ ngon.

Xung quanh homestay, có những điểm tham quan mà bạn có thể ghé thăm. Tắk Pang với những bè cá dưới ao nước, Tu Nấc với những bậc thang lịch sử, Thác Lây Xác với dòng nước tưới từ rừng xuống. Hoặc đơn giản là ngồi tại chỗ, nhìn mây bình minh, uống trà rừng và cho phép tâm trí của bạn yên tĩnh.

Những sản phẩm từ rừng: không chỉ là hàng hóa

Trước khi rời khỏi Mây Takpo, tôi ghé vào một căn phòng nhỏ nơi HTX Trà Tập bán những sản phẩm của họ. Ở đây không phải là một cửa hàng lớn hay sáng sủa, chỉ là một không gian nhỏ gọn, những sản phẩm được bày trên những chiếc kệ gỗ.

Có trà rừng—những lá khô, màu xanh ghi, có mùi đặc biệt. Có những hỗn hợp thảo mộc đã được chế biến sẵn để sắc nước uống. Có tinh dầu từ những cây lâm sàn hiếm. Tất cả đều có nhãn ghi nguồn gốc và cách sử dụng.

Tôi mua một gói trà rừng. Người bán là một chị từng tôi gặp ở rừng—chị nói tên các loại cây trong trà này, cách nó được hái và sấy. Khi tôi về nhà sau đó, uống trà trong một chiếc cốc yên tĩnh, tôi có thể nhớ lại mùi rừng lúc sáng sớm, tiếng nước chảy, hơi lạnh trên khuôn mặt.

Đó là điều tôi nhận ra—dược liệu núi cao từ Quảng Nam này không chỉ là những chất hữu ích cho cơ thể. Chúng là những cầu nối giữa bạn và một cách sống khác, một cách tương tác với thiên nhiên mà hầu hết chúng ta đã quên.

Lời mời của tôi đến bạn

Nếu bạn đọc tới đây, tôi không muốn thuyết phục bạn bằng lời lẽ hoa mỹ hay những lời hứa hẹn về sự chữa lành kỳ diệu. Tôi chỉ muốn nói rằng, tôi đã ở đó, tôi đã trải qua, và nó đã thay đổi cách tôi nhìn về sức khỏe, thiên nhiên, và về cộng đồng.

Mây Takpo ở Nóc Tắk Pổ chờ bạn. Không phải chỉ để bạn nằm dài và